Doly tok (DC) we üýtgeýän tok (AC) hereketlendirijileri iki sany giňden ulanylýan elektrik hereketlendirijisi görnüşidir. Bu iki görnüşiň arasyndaky tapawutlary ara alyp maslahatlaşmazdan ozal, ilki bilen olaryň nämedigini düşünip alalyň.
DC motory elektrik energiýasyny mehaniki energiýa (aýlanma) öwrüp bilýän aýlanýan elektrik maşynydyr. Şeýle hem, ol mehaniki energiýany (aýlanma) elektrik energiýasyna (DC) öwrüp bilýän generator hökmünde ulanylyp bilner. DC motory göni tok bilen işleýän wagty, statorynda (motoryň hereketsiz bölegi) magnit meýdanyny döredýär. Meýdan rotordaky (motoryň aýlanýan bölegi) magnitleri özüne çekýär we yzyna serpikdirýär. Bu bolsa rotoryň aýlanmagyna sebäp bolýar. Rotoryň yzygiderli aýlanmagyny üpjün etmek üçin, aýlanýan elektrik açary bolan kommutator sargylara elektrik tokuny berýär. Aýlanýan sargydaky toklaryň ugruny her ýarym aýlanmada üýtgetmek arkaly durnukly aýlanýan moment döredilýär.
DC motorlary öz tizligini takyk dolandyrmak ukybyna eýedir, bu bolsa senagat enjamlary üçin zerurdyr. DC motorlary derrew işe girizip, saklap we yzyna gaýtaryp bilýärler. Bu önümçilik enjamlarynyň işini dolandyrmak üçin möhüm faktordyr. Aşakdaky ýaly,XBD-4070iň meşhur DC motorlarymyzyň biridir.
DC motory ýaly, üýtgeýän tok (AC) rotory elektrik energiýasyny mehaniki energiýa (aýlanma) öwürýär. Şeýle hem, ony mehaniki energiýany (wotasiýa) elektrik energiýasyna (AC) öwürýän generator hökmünde ulanyp bolýar.
Esasan, AC motorlary iki görnüşe bölünýär. Sinhron motor we asinxron motor. Soňkysy bir fazaly ýa-da üç fazaly bolup biler. AC motorynda aýlanýan magnit meýdanyny döretmek üçin niýetlenen mis sargylar halkasy bar (statory emele getirýär). Sargylar AC elektrik energiýasy bilen işleýändigi sebäpli, olaryň öz aralarynda döredýän magnit meýdany rotorda (aýlanýan bölekde) tok döredýär. Bu induksiýa edilen tok öz magnit meýdanyny döredýär, bu bolsa statoryň magnit meýdanyna garşy durýar. Iki meýdanyň arasyndaky özara täsir rotoryň aýlanmagyna sebäp bolýar. Asinxron motorda bu iki tizligiň arasynda boşluk bar. Öý hojalyklarynyň elektrik enjamlarynyň köpüsi AC motorlaryny ulanýar, sebäbi öýlerden gelýän energiýa üýtgeýän tok (AC) bolýar.
DC we AC motorlarynyň arasyndaky tapawutlar:
● Tok çeşmeleri dürli-dürli. DC motorlary göni tok bilen işleýän bolsa, AC motorlary üýtgeýän tok bilen işleýär.
● AC motorlarynda, magnit meýdany aýlanýan wagty armatura hereketsiz bolýar. DC motorlarynda armatura aýlanýar, ýöne magnit meýdanlary hereketsiz galýar.
● DC motorlary goşmaça enjamlar bolmazdan ýumşak we ykdysady taýdan düzgünleşdirmegi amala aşyryp bilýärler. Tizligi dolandyrmak giriş naprýaženiýesini ýokarlandyrmak ýa-da azaltmak arkaly amala aşyrylýar. AC motorlary tizligi üýtgetmek üçin ýygylygy öwürýän enjamlary ulanmagy talap edýär.
AC motorlarynyň artykmaçlyklary aşakdakylary öz içine alýar:
● Başlangyç energiýasynyň talaplarynyň pesligi
● Başlangyç tok derejelerine we tizlenmesine has gowy gözegçilik
● Dürli konfigurasiýa talaplary we üýtgeýän tizlik we moment talaplary üçin giň özelleşdirme mümkinçiligi
● Has gowy çydamlylyk we uzak ömür
DC motorlarynyň artykmaçlyklary aşakdakylary öz içine alýar:
● Gurnama we tehniki hyzmat talaplarynyň has ýönekeýleşdirilmegi
● Ýokary başlangyç güýji we moment
● Başlamak/durmak we tizlendirmek üçin has çalt jogap beriş wagtlary
● Dürli naprýaženiýe talaplary üçin has giň dürlüligi
Mysal üçin, eger sizde öý elektrik wentylýatory bar bolsa, ol, ähtimal, öýüňiziň AC energiýa çeşmesine gönüden-göni birikdirilýändigi üçin AC motoryny ulanýar, bu bolsa ony ulanmagy aňsatlaşdyrýar we tehniki hyzmaty az talap edýär. Beýleki tarapdan, elektrik awtoulaglary DC motorlaryny ulanyp bilerler, sebäbi ol ýumşak sürüş tejribesini we gowy tizlenme üpjün etmek üçin motoryň tizligini we momentini takyk dolandyrmagy talap edýär.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 1-nji apreli